P A N G K U R
01
Mingkar-mingkuring
ukara, akarana karenan mardi siwi, sinawung resmining kidung, sinuba sinukarta,
mrih kretarta pakartining ilmu luhung,kang tumrap ing tanah Jawa, agama ageming
aji.
(Meredam nafsu angkara dalam diri, Hendak
berkenan mendidik putra-putri, Tersirat dalam indahnya tembang, dihias penuh
variasi, agar menjiwai hakekat ilmu luhur, yang ada di tanah Jawa (nusantara),
agama hanyalah “pakaian” kehidupan.)
02
Jinejer ing
Weddhatama, mrih tan kemba kembenganing pambudi,mangka nadyan tuwa pikun, yen
tan mikani rasa, yekti sepi sepa lir sepah asamun,samasane pakumpulan,
gonyak-ganyuk nglelingsemi.
(Disajikan dalam serat Wedhatama,agar
jangan miskin pengetahuan walaupun sudah tua pikun jika tidak memahami rasa
sejati (batin) niscaya kosong tiada berguna bagai ampas, percuma sia-sia,di
dalam setiap pergaulan sering bertindak ceroboh memalukan.)
03
Nggugu karsane
priyangga, nora nganggo peparah lamun angling,lumuh ingaran balilu, uger guru
aleman, nanging janma ingkang wus waspadeng semu, sinamun samudana, sesadoning
adu manis .
(Mengikuti kemauan sendiri, Bila berkata
tanpa dipertimbangkan (asal bunyi), Namun tak mau dianggap bodoh,Selalu
berharap dipuji-puji. (sebaliknya) Ciri orang yang sudah memahami (ilmu sejati)
tak bisa ditebak berwatak rendah hati,selalu berprasangka baik.)
04
Si pengung nora
nglegewa, sangsayarda denira cacariwis, ngandhar-andhar angendukur, kandhane
nora kaprah, saya elok alangka longkangipun, si wasis waskitha ngalah, ngalingi
marang sipingging.
(Si dungu tidak menyadari,Bualannya
semakin menjadi-jadi,ngelantur bicara yang tidak-tidak,Bicaranya tidak masuk
akal,makin aneh tak ada jedanya. Lain halnya, Si Pandai cermat dan mengalah,
Menutupi aib si bodoh.)
05
Mangkono ilmu kang
nyata, sanyatane mung we reseping ati,bungah ingaran cubluk, sukeng tyas yen
den ina, nora kaya si punggung anggung gumunggung, ugungan sadina dina, aja
mangkono wong urip.
(Demikianlah ilmu yang nyata,
kenyataannya memberikan ketentraman hati, Tidak sedih dibilang bodoh, Tetap
gembira jika dihina. Tidak seperti si dungu yang selalu sombong, Ingin dipuji
setiap hari. Janganlah begitu caranya orang hidup.)
06
Uripa sapisan
rusak, nora mulur nalare ting saluwir, kadi ta guwa kang sirung, sinerang
ing maruta, gumarenggeng anggereng anggung gumrunggung, pindha padhane si
mudha, prandene paksa kumaki.
(Hidup sekali saja berantakan, Tidak
berkembang, pola pikirnya carut marut. Umpama goa gelap menyeramkan, Dihembus
angin, Suaranya gemuruh menggeram, berdengung Seperti halnya watak anak muda
yang masih pula berlagak congkak)
07
Kikisane mung
sapala, palayune ngendelken yayah wibi, bangkit tur bangsaning luhur, lah iya
ingkang rama, balik sira sarawungan bae durung, mring atining tata krama,
nggon-anggon agama suci.
(Tujuan hidupnya begitu rendah, Maunya
mengandalkan orang tuanya,Yang terpandang serta bangsawan. Itu kan ayahmu!
Sedangkan kamu saja belum kenal, akan hakikatnya tata krama dalam ajaran yang
suci)
08
Socaning
jiwangganira, jer katara lamun pocapan pasthi, lumuh asor kudu unggul, sumengah
sesongaran,yen mangkono kena ingaran katungkul, karem ing reh kaprawiran, nora
enak iku kaki.
(Cerminan dari dalam jiwa raga mu, Nampak
jelas walau tutur kata halus, Sifat pantang kalah maunya menang sendiri Sombong
besar mulut Bila demikian itu, disebut orang yang terlena Puas diri berlagak
tinggi. Tidak baik itu nak!)
09
Kekerane ngelmu
karang, kakarangan saking bangsaning gaib, iku boreh paminipun, tan rumasuk ing
jasad, amung aneng sajabaning daging kulup, Yen kapengkok pancabaya,ubayane
mbalenjani.
(Di dalam ilmu yang dikarang-karang
(sihir/rekayasa). Rekayasa dari hal-hal gaib Itu umpama bedak. Tidak meresap ke
dalam jasad, Hanya ada di kulitnya saja nak Bila terbentur marabahaya, bisanya
menghindari.)
10
Marma ing
sabisa-bisa, babasane muriha tyas basuki, puruitaa kang patut, lan traping
angganira, Ana uga angger ugering kaprabun, abon aboning panembah, kang kambah
ing siang ratri.
(Karena itu sebisanya,Upayakan selalu
berhati baik. Bergurulah secara tepat Yang sesuai dengan dirimu, Ada juga
peraturan dan pedoman bernegara, Menjadi syarat bagi yang berbakti,yang berlaku
siang malam.)
11
Iku kaki takokena,
marang para sarjana kang martapi, mring tapaking tepa tulus, kawawa nahen hawa,
Wruhanira mungguh sanjataning ngelmu, tan mesthi neng janma wreda, tuwin muda
sudra kaki.
(Itulah nak, tanyakan Kepada para sarjana
yang menimba ilmu jejak hidup para suri tauladan yang benar, dapat menahan hawa
Nafsu Pengetahuanmu adalah senjatanya ilmu, Yang tidak harus dikuasai orang
tua, Bisa juga bagi yang muda atau miskin, nak!)
12
Sapantuk wahyuning
Allah, gya dumilah mangulah ngelmu bangkit, bangkit mikat reh mangukut,
kukutaning Jiwangga, Yen mangkono kena sinebut wong sepuh, liring sepuh sepi
hawa, awas roroning ngatunggil.
(Siapapun yang menerima wahyu Tuhan,
Dengan cermat mencerna ilmu tinggi, Mampu menguasai ilmu kasampurnan,
Kesempurnaan jiwa raga, Bila demikian pantas disebut “orang tua”. Arti “orang
tua” adalah tidak dikuasai hawa nafsu. Paham akan dwi tunggal (menyatunya sukma
dengan Tuhan)
13
Tan samar pamoring
Sukma, sinukma ya winahya ing ngasepi, sinimpen telenging kalbu, Pambukaning
waana, tarlen saking liyep layaping ngaluyup, pindha pesating supena,
sumusuping rasa jati.
(Tidaklah samar menyatunya sukma, meresap
terpatri dalam keheningan semadi, Diendapkan dalam lubuk hati menjadi pembuka
tabir, berawal dari keadaan antara sadar dan tiada, Seperti terlepasnya mimpi
Merasuknya rasa yang sejati.)
14
Sajatine kang
mangkono, wus kakenan nugrahaning Hyang Widi, bali alaming ngasuwung, tan karem
karamean, ingkang sipat wisesa winisesa wus, mulih mula mulanira, mulane wong
anom sami.
(Sebenarnya ke-ada-an itu merupakan
anugrah Tuhan, Kembali ke alam yang kosong, tidak mengumbar nafsu duniawi, yang
bersifat kuasa menguasai. Kembali keasal muasalmu, wahai anak muda)
Semoga bermanfaat bagi para pembaca yang aku cinta
081515733149 Subiyantosantrimbelink-Tuban